Zapotrzebowanie materiału na wylewkę określa się na podstawie powierzchni, grubości warstwy i zużycia mieszanki deklarowanego przez producenta. Wylewka (jastrych) to podkład podłogowy z zaprawy cementowej lub anhydrytowej, stosowany jako warstwa wyrównująca i nośna pod okładziny. Parametry eksploatacyjne i technologiczne, takie jak minimalna grubość, typ spoiwa i masa opakowania, bezpośrednio wpływają na liczbę potrzebnych worków. Artykuł prezentuje sposób obliczeń oraz reprezentatywne przykłady dla powierzchni 10 m2.
Ile worków wylewki potrzeba na 10m2
Aby obliczyć liczbę worków wylewki dla 10 m2, korzysta się z deklarowanego przez producenta zużycia w kg na m2 i na każdy milimetr grubości. Wynik zależy liniowo od grubości warstwy oraz masy pojedynczego opakowania, a także od przyjętego zapasu na straty i nierówności podłoża.
Parametr zużycia kg/m2/mm
Zużycie z wyrażone w kg/m2/mm określa, ile suchej mieszanki potrzeba na wykonanie 1 mm warstwy na 1 m2. Dla wylewek samopoziomujących cementowych (CT) typowy zakres wynosi 1,5-1,8 kg/m2/mm, a dla anhydrytowych (CA) 1,6-1,8 kg/m2/mm. Jastrychy cementowe półsuche zwykle wymagają 1,9-2,0 kg/m2/mm. Dobór właściwej wartości odbywa się na podstawie karty technicznej konkretnego produktu.
Wzór obliczeniowy
Liczbę worków oblicza się ze wzoru: liczba worków = A × t × z / M, gdzie A to powierzchnia [m2], t grubość [mm], z zużycie [kg/m2/mm], M masa worka [kg]. Dla stałej powierzchni 10 m2 wynik rośnie proporcjonalnie do grubości t i zużycia z. Jednostki muszą być spójne, a wartości podstawiane zgodnie z danymi producenta. Po obliczeniu wynik zaokrągla się zawsze w górę do pełnych worków.
Jednostka opakowania M
Typowe masy opakowań to 20 kg, 25 kg oraz 30 kg. Im większa masa M, tym mniejsza liczba worków przy tej samej masie całkowitej mieszanki. Wzór pozostaje identyczny, zmienia się jedynie dzielnik w postaci M. Przy planowaniu dostaw należy uwzględnić dostępność danego rozmiaru opakowań dla wybranego produktu.
Interpretacja grubości t
Grubość t rozumie się jako średnią grubość wylewki na analizowanym obszarze. Uwzględnia się realne wypełnienie zagłębień i przykrycie lokalnych wyniesień, co wpływa na łączną objętość. Przy pracy na podłożach o zmiennej niwelecie różnice kilku milimetrów na dużej powierzchni istotnie zwiększają zapotrzebowanie. Wartość t musi być zgodna z wymaganiami technicznymi i minimalnymi grubościami systemowymi.
Średnia grubość z niwelacji
Wyznaczanie średniej grubości odbywa się poprzez pomiary niwelatorem w siatce punktów na 10 m2. Różnica między najwyższym i najniższym punktem wskazuje minimalny zakres korekty poziomu. Na tej podstawie oblicza się średnią, którą następnie podstawia się do wzoru na masę mieszanki. Zbyt rzadka siatka pomiarowa może zaniżać t i skutkować niedoszacowaniem liczby worków.
Zużycie dla CT
Wylewki samopoziomujące cementowe CT mają typowe zużycie 1,5-1,8 kg/m2/mm. Wartość wzrasta w produktach o większym uziarnieniu lub rozszerzonym zakresie grubości. Dla obliczeń na 10 m2 przyjmuje się z zgodnie z kartą techniczną danego CT. Stosowanie wartości uśrednionych (np. 1,7 kg/m2/mm) jest dopuszczalne przy braku dokładniejszych danych.
Zużycie dla CA
Wylewki anhydrytowe CA charakteryzują się zużyciem około 1,6-1,8 kg/m2/mm. Zwykle mają dobrą rozpływność, co sprzyja uzyskaniu równomiernej grubości w praktyce. Do obliczeń przyjmuje się z z dokumentacji producenta, nie zastępując go gęstością betonu. W systemach z ogrzewaniem podłogowym z zachowaniem mniejszych grubości nad rurami zużycie nadal liczy się w ten sam sposób.
Jastrych cementowy półsuchy
Dla tradycyjnych jastrychów cementowych półsuchych stosuje się z rzędu 1,9-2,0 kg/m2/mm. Wyższe zużycie wynika z mniejszej płynności i większego uziarnienia, co przekłada się na większą masę jednostkową potrzebną do wypełnienia objętości. Przy grubszych warstwach całkowite zapotrzebowanie gwałtownie rośnie. W praktyce zwiększa się także zapas na straty, szczególnie przy ręcznym zagęszczaniu i zacieraniu.
Minimalne grubości warstw
Warstwy samopoziomujące CT często wymagają co najmniej 3-5 mm, zgodnie z kartą techniczną. Jastrych cementowy na warstwie separacyjnej zwykle wymaga minimum 35-40 mm. Wartości te determinują minimalne t, które można wprowadzić do obliczeń liczby worków. Nieprzestrzeganie minimum może prowadzić do nieciągłości warstwy i błędnych szacunków materiału.
Nad ogrzewaniem podłogowym
Nad przewodami grzewczymi zaleca się 35-45 mm dla jastrychu cementowego i 30-35 mm dla anhydrytu. Grubość liczona jest od wierzchu przewodu do powierzchni wylewki, co zwiększa t i łączną masę. Dla 10 m2 każdy dodatkowy milimetr nad instalacją mnoży się przez całą powierzchnię. Parametr z pozostaje zgodny z kartą produktu, niezależnie od obecności ogrzewania.
Spadki projektowe
Przy spadkach projektowych grubość wylewki zmienia się w funkcji odległości od punktów kontrolnych. Do obliczeń należy przyjąć średnią t wynikającą z różnicy poziomów, a nie minimalną przy krawędzi. Spadki na 10 m2 mogą zwiększyć zapotrzebowanie o kilkadziesiąt procent względem warstwy poziomej. W skrajnych przypadkach zasadna jest segmentacja obszaru i osobne liczenie dla każdej strefy.
Uziarnienie i płynność a z
Większe uziarnienie i mniejsza płynność zwykle podnoszą z w przeliczeniu na mm grubości. Produkty o lepszej rozpływności efektywniej wypełniają mikronierówności przy niższym nakładzie masy. W kartach technicznych uwzględnia się te różnice, dlatego z ma charakter produktu. Na 10 m2 różnice 0,2 kg/m2/mm dają istotne odchylenia masy przy warstwach powyżej kilku milimetrów.
Straty technologiczne
Do podstawowej masy obliczeniowej dodaje się 5-10% na straty technologiczne. Straty obejmują resztki w mieszarce, chłonność narzędzi oraz lokalne nadlewy. Przy grubszych warstwach i ręcznym rozprowadzaniu bliżej 10% bywa uzasadnione. Zapas ujmuje się jako mnożnik całkowitej masy, a nie jako stała liczba worków.
Zapas materiału na przerwy
W praktyce zaleca się mieć dodatkowo 1 worek na każde 100-150 kg planowanej mieszanki. Ogranicza to ryzyko przerwania ciągłości robót przy niedoszacowaniu. Dodatkowy worek często pokrywa niewidoczne wcześniej nierówności podłoża. Po zakończeniu prac niezużyte, nieotwarte opakowania można wykorzystać na poprawki w kolejnych etapach.
Zaokrąglanie liczby worków
Liczbę worków zawsze zaokrągla się w górę, gdyż mieszanki nie da się domieszać z dokładnością do części opakowania. Zaokrąglenie kompensuje także drobne odchyłki wagowe i nieciągłości rozprowadzenia. Przy planowaniu logistyki warto przewidzieć margines ponad wynik czysto matematyczny. Przy większych zamówieniach dopuszcza się zaokrąglanie do pełnych palet, lecz rachunek bazowy musi być w górę.
Worki 20 kg - przeliczenie
Dla opakowań 20 kg liczba worków rośnie o 25% względem opakowań 25 kg dla tej samej masy całkowitej. Przykładowo 200 kg mieszanki to 10 worków po 20 kg zamiast 8 worków po 25 kg. Wzór nie zmienia się, podstawia się jedynie M = 20 kg. W praktyce opłacalność transportu i dostępność wpływają na wybór masy opakowań.
Worki 30 kg - przeliczenie
Dla opakowań 30 kg liczba worków maleje o 20% względem 25 kg przy stałej masie całkowitej. Przykładowo 300 kg mieszanki to 10 worków po 30 kg zamiast 12 worków po 25 kg. W obliczeniach stosuje się M = 30 kg, zachowując ten sam wzór. Należy uwzględnić ergonomię przenoszenia cięższych worków na budowie.
Przykład: 10 m2, 3 mm CT
Przy z = 1,7 kg/m2/mm masa wyniesie 10 × 3 × 1,7 = 51 kg. Dla worków 25 kg potrzeba 51/25 = 2,04, czyli 3 worki po zaokrągleniu. Dla worków 20 kg będzie to 51/20 = 2,55, również 3 worki. Dodając 10% zapasu, masa rośnie do około 56 kg, co nie zmienia liczby worków 25 kg, ale zwiększa rezerwę operacyjną.
Przykład: 10 m2, 8 mm CA
Przy z = 1,6 kg/m2/mm masa wyniesie 10 × 8 × 1,6 = 128 kg. Dla worków 25 kg: 128/25 = 5,12, czyli 6 worków. Dla worków 20 kg: 128/20 = 6,4, czyli 7 worków. Po doliczeniu 10% zapasu (≈141 kg) wynik to 6 worków po 25 kg lub 8 worków po 20 kg.
Przykład: 10 m2, 40 mm CT
Dla jastrychu cementowego półsuchego przy z = 2,0 kg/m2/mm masa to 10 × 40 × 2,0 = 800 kg. Przy workach 25 kg wychodzi 800/25 = 32 worki. Przy workach 30 kg to 800/30 ≈ 26,67, więc 27 worków. Po dodaniu 10% zapasu potrzeba 880 kg, co daje 36 worków po 25 kg.
Przykład: 10 m2, 50 mm CA nad ogrzewaniem
Dla anhydrytu przy z = 1,6 kg/m2/mm masa wynosi 10 × 50 × 1,6 = 800 kg. Dla worków 25 kg to 32 worki, a dla 30 kg 27 worków po zaokrągleniu. W praktyce grubość dobiera się zgodnie z wymaganiami systemu ogrzewania podłogowego. Wzrost t ponad minimum znacząco podnosi łączną liczbę worków.
Korekta o 10% zapasu
Zapas 10% stosuje się poprzez pomnożenie masy obliczeniowej przez 1,10. Dla 600 kg daje to 660 kg, czyli 27 worków po 25 kg zamiast 24. Zapas kompensuje straty, niedokładności pomiarów i lokalne nadlewy. W przypadku bardzo równych podłoży i mechanicznego podawania mieszanki wystarczający bywa poziom 5%.
Gęstość a zużycie deklarowane
Zużycie z nie jest równoznaczne z gęstością stwardniałego podkładu i nie należy przeliczać objętości przez gęstość betonu. Obliczenia opiera się wyłącznie na wartości z z karty produktu. Różne produkty o podobnej gęstości mogą mieć odmienne zużycie z uwagi na skład i uziarnienie. Próby konwersji przez gęstość prowadzą do systematycznego błędu w liczbie worków.
Liczbę worków na 10 m2 oblicza się wiarygodnie, mnożąc powierzchnię przez średnią grubość warstwy i zużycie deklarowane przez producenta, a następnie dzieląc przez masę opakowania i zaokrąglając w górę. Rzetelne pomiary poziomów oraz doliczenie 5-10% rezerwy minimalizują ryzyko niedoboru materiału w trakcie robót. W instalacjach ogrzewania podłogowego i przy spadkach projektowych grubość warstwy rośnie, co istotnie zwiększa liczbę worków i powinno być uwzględnione na etapie kalkulacji. Ostateczny dobór materiału i jego ilości należy potwierdzić w karcie technicznej produktu zgodnego z PN-EN 13813.

Komentarze