Wykusz - rodzaje, właściwości, inspiracje

Wykusz w aranżacji wnętrzWykusz po raz pierwszy pojawił się w architekturze europejskiej w gotyku i pełnił funkcję toalety, jednak już XVI wieku architekci dostrzegli wizualny i praktyczny potencjał wykuszu. Obecnie wykusze zdobią najznakomitsze budynki, zaś sam wykusz ewoluował na przełomie lat i przybiera różne kształty i wymiary.

Wykusz jest sposobem na powiększenie przestrzeni pomieszczeniu, pięknie przeszklony i wyeksponowany jest prawdziwą ozdobą elewacji i pomieszczenia, w którym się znajduje. Obecnie wykusz jest coraz popularniejszym rozwiązaniem zarówno w uroczych domach z wieżyczką, jak i industrialnych projektach z kwadratowym lub prostokątnym wykuszem.

Co to jest wykusz?

Wykusz to jest element architektury budynku, który został zapożyczony z Bliskiego wschodu, gdzie odgrywał rolę obronną. Moda na wykusze pojawiła się w Europie wraz z przybyciem Krzyżaków. Jest to wiszący fragment budynku, który wystaje z elewacji domu i jest pokryty oddzielnym dachem. Wykusz pełni trzy podstawowe funkcje:

  1. jest elementem dekoracyjnym, który sprawia, że bryła budynku jest wielowymiarowa i ciekawa;
  2. jest doskonałym sposobem na doświetlenie pomieszczenia, w którym się znajduje, ponieważ większość wykuszy jest przeszklona na całej szerokości i wysokości;
  3. powiększa przestrzeń wewnątrz pomieszczenia.

We współczesnej architekturze wykusz jest częścią salonu lub jadalni, a po raz pierwszy pojawił się w architekturze europejskiej w gotyku, a dodatkowa przestrzeń była toaletą. Jednak już w XVI wieku został doceniony, awansując z toalety na reprezentacyjną część salonu lub jadalni. Wówczas to wykusze zaczęto budować w pałacach i dużych rezydencjach, na takie rozwiązanie mogli sobie pozwolić jedynie majętni ludzie.

Jak jest różnica między wykuszem a ryzalitem?

Wiele osób używa obu pojęć wymiennie, co jest nie do końca zgodne z prawdą. Wykusz to jest odstający z elewacji budynku, podwieszany element konstrukcji i najczęściej występuje na wysokości piętra lub półpiętra. Ryzalit to parterowy nadbudowany element architektoniczny, który może mieć wysokość budynku lub jednego piętra, ale zaczyna się tuż nad ziemią. W praktyce wykusz wygląda jak zabudowany balkon, gdyż patrząc z poziomu parteru, widzimy jego podłoże.

Wykusz na przełomie lat

Wykusz to element architektoniczny, który na przełomie lat ewoluował wielokrotnie, a architekci nadawali mu różne kształty. Klasyczny wykusz znany przed wiekami miał najczęściej kształt wielokąta lub kwadratu. Potem prawdziwym hitem stał się półokrągły wykusz, który zachwycał owalnym gładkim kształtem. Obecnie coraz więcej osób decyduje się na prostokątny wykusz ze szklanymi ścianami, który zdobi elewację nowoczesnych minimalistycznych budynków, można go też spotkać na elewacji nowoczesnych apartamentowców. Prostokątna przeszklona powierzchnia z metalowymi lub drewnianymi ramami podkreśla nowoczesny charakter budynku. Współczesny wykusz często jest również pokrywany deską elewacyjną, kwadratowa bryła kontrastuje kolorystką z resztą elewacji.

Wykusz - rodzaje przeszklenia

Bez względu na kształt, jaki przybiera konstrukcja, wykusz może być całkowicie przeszklony lub częściowo. Kiedyś ze względu na słabą izolację okien wykusz najczęściej był przeszklony tylko od frontu. Obecnie, kiedy na rynku dostępne są okna i szklane ściany z dobrą termoizolacją, coraz częściej można spotkać konstrukcje całkowicie przeszklone. W bardzo nowoczesnych budynkach mini wykusze mają nawet szklaną podłogę, co wygląda naprawdę zjawiskowo. Ponadto okna zamontowane w wykuszu mogą się otwierać lub tworzyć szklaną ścianę, w której może się znajdować okno, ale nie musi. Obecnie bardzo modnym rozwiązaniem jest montaż portfenetry, czyli okna od sufitu aż do podłogi. Wykusz częściowo przeszklony, czyli ze ścianami od podłogi i oknami na wysokości otworów w reszcie budynku to przestrzeń, którą można dowolnie zaaranżować. W przypadku wykuszy całkowicie przeszklonych warto mieć na uwadze nie tylko efekt wizualny z wnętrza budynku, ale również to jak prezentuje się zagospodarowany wykusz od zewnątrz.

Wykusz w salonie

Wykusz - rodzaje i właściwości

  • Wykusz jako samonośna konstrukcja, która jest nadwieszona nad piętrem poniżej. Taka konstrukcja pozwala na montaż okien bez wsporników lub z bardzo subtelnymi wspornikami umożliwiającymi przeszklenie wszystkich ścian nadbudowanej konstrukcji. Rozwiązanie to jest najczęściej wykorzystywane w minimalistycznych i bardzo nowoczesnych projektach.
  • Wykusz ze słupami spotykamy w klasycznych projektach domów. Masywne ciężkie murowane słupy rozdzielające okna w wykuszu to rozwiązanie od lat stosowane na Wyspach Brytyjskich i w USA. Odpowiednio zaaranżowane słupy drewniane, murowane, a nawet metalowe mogą stanowić element dekoracyjny elewacji i oraz aranżacji wnętrza.
  • Wykusz z murowanymi ścianami to rozwiązanie stosowane w projektach, w których nadbudowana powierzchnia jest tylko częściowo przeszklona. Wówczas wykusz ma ściany z materiału, z którego powstanie cały budynek. Jako słupy nośne można wykorzystać żelbetowe lub drewniane belki, do których montuje się okna lub szklane ściany.
  • Wykusz z drewnianym stelażem - to kolejna możliwość, którą często stosowano w starym budownictwie. Taki wykusz ma drewniany stelaż oraz całą drewnianą konstrukcję, którą uzupełniają klasyczne okna, portfenetry lub szklane ściany. Ten rodzaj wykuszu od kilku lat jest bardzo modny i cieszy się dużą popularnością wśród miłośników nowoczesnego budownictwa.

Czy można dobudować wykusz do istniejącego domu?

Tak, wykusz można dobudować do istniejącego już budynku. Oczywiście idealnym rozwiązaniem jest zawarcie już w projekcie domu tego elementu architektonicznego, wówczas mamy większe możliwości w kwestii doboru materiałów i usytuowana wykuszu. Jednak współczesne budownictwo umożliwia dobudowanie wykuszu do istniejącego budynku.

Najprostszym rozwiązaniem jest zabudowa istniejącego balkonu, który można obudować, oszklić i ocieplić (pod warunkiem, że jego konstrukcja na to pozwala, ciężar wykuszu jest znacznie większy niż balkonu). Takie rozwiązanie pozwala na szybką metamorfozę bryły domu i zyskanie dodatkowej przestrzeni w pomieszczeniu z balkonem. Jeśli marzy nam się wykusz w pokoju, w którym nie ma balkonu, sprawa jest bardziej skomplikowana. Pierwszą i najważniejszą kwestią jest ekspertyza inspektora budowlanego, który musi ocenić, czy wykusz nie będzie zbyt dużym obciążeniem dla ściany. Kolejny etap to zatrudnienie dobrej ekipy budowlanej. W tym wypadku warto zatrudnić ekipę z kierownikiem budowy, czyli osobą bezpośrednio odpowiedzialną za cały projekt. Kierownik budowy powinien mieć niezbędne uprawnienia, możemy również zapytać się o doświadczenie, które profesjonalista bez problemu udokumentuje. Wówczas będziemy mieć pewność, że dobudówka nie naruszyła konstrukcji domu, a cały budynek jest bezpieczny i zgodny z obowiązującym prawem budowlanym. Wisząca dobudówka (wykusz) nie powinna zanadto obciążać konstrukcji budynku, ponadto zbrojenie wykuszu powinno być połączone ze zbrojeniem ściany, na której powstanie wykusz. Kolejna kwestia to właściwe rozłożenie ciężaru i wybór właściwych materiałów, chociażby na wsporniki, ściany i podłogę. W przypadku istniejących już budynków nie ma gotowej instrukcji dobudowywania wykuszu. W tym wypadku zarówno rozmiar, jak i materiał, z którego powstanie wykusz powinny być dobrane indywidualnie na podstawie analizy technicznej budynku. Dlatego też zatrudnienie ekipy budowlanej jest konieczne.

Aranżacja pomieszczenia z wykuszem

Aranżacja wnętrza z wykuszem wbrew pozorom nie jest prosta, a jej charakter jest uzależniony od konstrukcji, jaką ma wykusz. Wybierając meble i sprzęty, którymi udekorujemy wykusz, warto pamiętać, że przeszklona przestrzeń zastawiona meblami będzie w mniejszym stopniu oświetlać pomieszczenie.

Wykusz w sypialni

Przykładowe aranżacje pomieszczenia z wykuszem:

  • W salonie z wykuszem, który jest całkowicie przeszklony, można urządzić całoroczny ogród. Takie zagospodarowanie przestrzeni sprawi, że salon będzie wyjątkowo urokliwy.
  • Przeszklona jadalnia - inna możliwość to wykorzystanie przeszklonej przestrzeni na jadalnię, w przypadku okien na całej wysokości doskonale będzie się prezentował elegancki stół i krzesła, które będą zdobić aranżację wnętrza i dobrze się prezentować na zewnątrz budynku. Niestety, w tym wypadku trzeba zrezygnować z kredensu czy komody, ponieważ takie meble nie będą dobrze wyglądać od zewnątrz.
  • Aranżacja jadalni w wykuszu częściowo przeszklonym jest łatwiejsza. Jedna lub dwie murowane ściany i front przeszklony lub wykusz z oknami, które zaczynają się na tradycyjnej wysokości, umożliwia wstawienie oprócz stołu innych mebli. Aranżując wykusz, warto pamiętać, że łatwo jest zagracić i przytłoczyć niewielką przeszkloną przestrzeń. W tym wypadku kierujemy się zasadą, "mniej znaczy więcej".
  • Biblioteka - wykusz z dwoma zabudowanymi ścianami i przeszklonym frontem to doskonałe miejsce na domową bibliotekę. Półki z książkami można uzupełnić niewielkim okrągłym stolikiem i wygodnym fotelem.
  • Gabinet - wykusz to doskonałe miejsce na gabinet. Nowoczesne ażurowe półki na dokumenty i stylowe biurko sprawią, że przeszklona przestrzeń stanie się elegancka i naprawdę funkcjonalna.
  • Wykusz jako strefa relaksu - niewielki wykusz symbolicznych rozmiarów, który jest jedynie uzupełnieniem pomieszczenia, najlepiej sprawdza się w sypialni czy pokoju nastolatka. Wówczas rolę parapetu pełni specjalna ława, która idealnie mieści się nadbudowanej części. Taka ława może mieć tapicerowane miękkie siedzisko. Doskonałym uzupełnieniem aranżacji mini wykuszu będą również ozdobne poduszki.

Jak udekorować wykusz - firany, zasłony czy rolety, co wybrać?

Dekoracja okien w wykuszu w głównej mierze jest uzależniona od preferencji estetycznych gospodarzy oraz funkcji, jaką pełni wykusz. W jadalni pięknie będą się prezentować urocze firanki i zasłony. Z kolei w gabinecie znacznie lepiej sprawdzą się rolety lub żaluzje, a w całorocznym ogrodzie, z wysokim roślinami dekorację okien możemy pominąć. Wysokie i gęste rośliny z powodzeniem zastępują firany, zapewniając domownikom minimum prywatności. Bez względu na wybór dekoracji okien zawsze należy pamiętać, że każde okno dekorujemy w identyczny sposób. W przeciwnym razie wykusz nie będzie dobrze się prezentować ani z zewnątrz, ani od wewnątrz budynku.

Wykusz - zalety

  • Dodatkowe doświetlenie pomieszczenia. Przez dużą przeszkloną powierzchnię wpada znacznie więcej światła niż przez dwa lub trzy małe okna.
  • Dodatkowa przestrzeń w pomieszczeniu, która może mieć dowolny kształt. Wykusz może stanowić integralną część pomieszczenia lub utworzyć osobne niewielkie pomieszczenie, oddzielone od głównego umownym ozdobnym murem, ażurową lub szklaną ścianą.
  • Element dekoracyjny elewacji budynku. Dobrze zaprojektowany wykusz jest prawdziwą dekoracją całego budynku - sprawia, że bryła domu jest ciekawa i wielowymiarowa.

Wykusz - wady

  • Dodatkowy koszt - wykusz to kosztowna część budynku ze względu na większą ilość materiałów budowlanych. Konieczność wykonania drugiego dachu, który, mimo że jest niewielki, wymaga wykończenia.
  • Ogrzewanie - nowoczesny wykusz nie wiąże się ze stratą ciepła. Jednak tego typu konstrukcje w starszym budownictwie najczęściej mają bardzo niskie właściwości termoizolacyjne i pomieszczenia z wykuszem są dużo chłodniejsze od reszty domu.

Wykusz jest jednym z elementów elewacji, który nadaje budynkowi wyjątkowego, często indywidualnego charakteru. Warto jednak zastanowić się, czy w tym wypadku nie będzie tańsze powiększenie domu o dodatkowy pełnowymiarowy pokój.

Komentarze